Francais | English | Espanõl

Dux

From Wikipedia, the free encyclopedia

Jump to: navigation, search
Look up dux in Wiktionary, the free dictionary.
Topics in Roman government
Roman Kingdom
Roman Republic
Roman Empire
PrincipateDominate
Western EmpireEastern Empire
Ordinary magistrates:
Extraordinary magistrates:
Offices, titles, and honorifics:
Politics and law:
edit

Dux (plural: duces) is Latin for leader (from the verb ducere, 'to lead') and could refer to anyone who commanded troops, such as tribal leaders.

Contents

[edit] Roman empire

In the Roman military, a Dux would be a general in charge of two or more legions. While the title of dux could refer to a Consul or Imperator, it usually refers to the Roman Governor of the provinces. As the Governor, the Dux, was both the highest civil official as well as the commander-in-chief of the legions garrisoned within the province.

However, during the time of the Dominate, the powers as a dux were split from the role of the governor and were given to a new office called "Dux". The dux was still the highest military office within the province and commanded the legions, but the governor had to authorise the use of the dux's powers. But once authorised, the dux could act independently from the governor and handled all military matters. An example would be the Dux per Gallia Belgica which was the Dux of the province of Gallia Belgica.

Since Diocletian's Tetrarchy reform, the provinces were organized into dioceses each administered by a Vicarius. As with the Governors, the Vicarius was assisted by a Dux. This Dux was superior to all of other Duces within the dioceses and when the Vicarius called the legions of the dioceses into action, all of the legions were at the Dux's command. An example would be the Dux per Gallia which was the Dux of the Dioceses of Gaul.

The office of Dux was, in turn, made subject to the Magister Militum of his respective Praetorian prefecture and above him of the empire.

In the Byzantine empire, the hellenized form doux (same pronunciation) came into use.

[edit] List of ducal posts and their offices

The Notitia dignitatum (imperial chancery's who's who in central and provincial government) lists the following ducal offices: Twelve Duces in the western empire, generally liked to one (border) province, alongside six military Comites (same number as the Vicarii, not same resorts as their dioceses):

Dux Limitis Mauretaniae Caesariensis.
Dux Limites Tripolitani.
Dux Pannoniae primae et Norici ripensis.
Dux Pannoniae secundae.
Dux Valeriae ripensis.
Dux Raetiae primae et secundae.
Dux Sequanicae.
Dux Tractus Armoricani et Neruicani.
Dux Belgicae secundae.
Dux Germaniae primae.
Dux Britanniae (an alternative name to the plural genitive Dux Britanniarum).
Dux Mogontiacensis.

Among these, ten Duces specifically assiged to fortified border sections (limites) came directly under the Magister militum:

Dux Mauretaniae Caesariensis.
Dux Tripolitani.
Dux Pannoniae secundae.
Dux Valeriae ripensis.
Dux Pannoniae primae et Norici ripensis.
Dux Raetiae primae et scundae.
Dux Belgicae secundae.
Dux Germaniae primae.
Dux Britanniarum (an alternative name to the singular genitive Dux Britanniae).
Dux Mogontiacensis.

Thirteen Duces in the eastern empire, generally liked to one (border) province, listed per diocesis, alongside six military Comites :

Per Aegyptum duo:
Dux Libyarum.
Dux Thebaidos.
Per Orientem sex:
Foenicis.
Eufratensis et Syriae.
Palaestinae.
Osrhoenae.
Mesopotamiae.
Arabiae.
Per Ponticam unus:
Armeniae.
Per Thracias duo:
Moesiae secundae.
Scythiae.
Per Illyricum II:
Daciae ripensis.
Moesiae primae.

The comptenences of individual duces were, in tactical terms, defined by assigning an often impressive series of legions and/or (mostly) various auxiliary units (often specified with the geographical posting, while the preceding names often refer rather to the region of recruitment, or are dedicated to an emperor or victory); for the eastern empire, the Notitia dignitatum lists them in the following cases, generally followed at the end by the chief components of his officium (the staff directly assisting the commanding Dux) :

  • Dux Thebaidos (in part of Egypt; ranking as vir spectabilis):
Cuneus equitum Maurorum scutariorum, Lico.
Cuneus equitum scutariorum, Hermupoli.
Equites sagittarii indigenae, Tentira.
Equites sagittarii indigenae, Copto.
Equites sagittarii indigenae, Diospoli.
Equites sagittarii indigenae, Lato.
Equites sagittarii indigenae, Maximianopoli.
Equites promoti indigenae.....
Legio tertia Diocletiana, Ombos.
Legio secunda Flavia Constantia Thebaeorum, Cusas.
Legio secunda Traiana, Apollonos superioris.
Milites Miliarenses, Syene.
Legio prima Valentiniana, Copto.
Legio prima Maximiana, Filas.
Legio tertia Diocletiana, Thebas.
Legio secunda Valentiniana, Hermunthi.
Equites felices Honoriani, Asfynis.
Ala prima Abasgorum, Hibeos - Oaseos maioris.

Et quae de minore laterculo emittuntur:

Ala secunda Hispanorum, Poisrietemidos.
Ala Germanorum, Pescla.
Ala quarta Britonum, Isiu.
Ala prima Hiberorum, Thmou.
Ala Neptunia, Chenoboscia.
Ala tertia dromedariorum, Maximianopoli.
Ala octava Palmyrenorum, Foenicionis.
Ala septima Herculia voluntaria, contra Lata.
Ala prima Francorum, contra Apollonos.
Ala prima Iovia catafractariorum, Pampane.
Ala octava ....., Abydum - Abocedo.
Ala secunda Herculia dromedariorum, Psinaula.
Ala prima Abasgorum, Oasi maiore.
Ala prima Quadorum, Oasi minore - Trimtheos.
Ala prima Valeria dromedariorum, Precteos.
Cohors prima Lusitanorum, Theraco.
Cohors scutata civium Romanorum, Mutheos.
Cohors prima Apamenorum, Silili.
Cohors undecima Chamauorum, Peamu.
Cohors nona Tzanorum, Nitnu.
Cohors nona Alamannorum, Burgo Severi.
Cohors prima felix Theodosiana, apud Elephantinem.
Cohors quinta Suentium, Suene.
Cohors sexta saginarum, in Castris Lapidariorum.
Cohors septima Francorum, Diospoli.

The Officium of the abovementioned ducx Thebaidos comprises:

Princeps of the scola agentum in rebus.
Numerarii & their adiutores.
Adiutor.
Commentariensis.
A libellis or subscribendarius.
Exceptores & other (i.e. menial) officiales.
  • Dux Foenicis (ranking as vir spectabilis) commanded:
Equites Mauri Illyriciani, Otthara.
Equites scutarii Illyriciani, Euhari.
Equites promoti indigenae, Saltatha.
Equites Dalmatae Illyriciani, Lataui.
Equites promoto indigenae, Auatha.
Equites promoti indigenae, Nazala.
Equites sagittarii indigenae, Abina.
Equites sagittarii indigenae, Casama.
Equites sagittarii indigenae, Calamona.
Equites Saraceni indigenae, Betproclis.
Equites Saraceni, Thelsee.
Equites sagittarii indigenae, Adatha.
Praefectus legionis primae Illyricorum, Palmira.
Praefectus legionis tertiae Gallicae, Danaba.

Et quae de minore laterculo emittuntur:

Ala prima Damascena, Monte Iovis.
Ala noun Diocletiana, Veriaraca.
Ala prima Francorum, Cunna.
Ala prima Alamannorum, Neia.
Ala prima Saxonum, Verofabula.
Ala prima Foenicum, Rene.
Ala secunda Salutis, Arefa.
Cohors tetria Herculia, Veranoca.
Cohors quinta pacta Alamannorum, Oneuatha.
Cohors prima Iulia lectorum, Vale Alba.
Cohors secunda Aegyptiorum, Valle Diocletiana.
Cohors prima Orientalis, Thama.

His office staff was:

Princeps of the scola agentum in rebus.
Numerarii & their adiutores.
Adiutor.
Commentariensis.
A libellis or subscribendarius.
Exceptores & other (i.e. menial) officiales.
  • Dux Syriae (et Eufratensis Syriae) (rankig as vir spectabilis):
Equites scutarii Illyriciani, Serianae.
Equites promoti Illyriciani, Occariba.
Equites sagittarii indigenae, Matthana.
Equites promoti indigenae, Adada.
Equites sagittarii indigenae, Anatha.
Equites sagittarii, Acadama.
Equites sagittarii, Acauatha.
Praefectus legionis quartae Scythicae, Oresa.

In Augusta Eufratensi:

Equites Dalmatae Illyriciani, Barbalisso.
Equites Mauri Illyriciani, Neocaesereae.
Equites promoti indigenae, Rosafa.
Praefectus legionis sextaedecimae Flaviae firmae, Sura.

Et quae de minor laterculo emittuntur:

Ala prima nova Herculia, Ammuda.
Ala prima Iuthungorum, Salutaria.
Cohors prima Gotthorum, Helela.
Cohors prima Ulpia Dacorum, Claudiana.
Cohors tertia Valeria, Marmantharum.
Cohors prima victorum, Ammattha.

Officium autem habet ita:

Principem.
Numerarios et adiutores eorum.
Commentariensem.
Adiutorem.
A libellis sive subscribendarium.
Exceptores et ceteros officiales.
  • Dux Palaestinae (vir spectabilis):

Equites Dalmatae Illyriciani, Benosabae.

Equites Dalmatae Illyriciani, Benosabae.
Equites promoti Illyriciani, Menochiae.
Equites scutarii Illyriciani, Chermulae.
Equites Mauri Illyriciani, Aeliae.
Equites Thamudeni Illyriciani, Birsama.
Equites promiti indigenae, Sabaiae.
Equites promiti indigenae, Zodocathae.
Equites sagittarii indigenae, Hauanae.
Equites sagittarii indigenae, Zoarae.
Equites sagittarii indigenae, Robatha.
Equites primi felices Palaestini, Sabure sive Veterocariae.
Equites sagittarii indigenae, Moahile.
Praefectus legionis decimae Fretensis, Ailae.

Et quae de minore laterculo emittuntur:

Ala prima miliaria Sebastena, Asuada.
Ala Antana dromedariorum, Admatha.
Ala Constantiana, Toloha.
Ala secunda felix Valentiana, apud Praesidium.
Ala prima miliara, Hasta.
Ala Idiota constituta.
Cohors duodecima Valeria, Afro.
Cohors decima Carthaginensis, Cartha.
Cohors prima agentenaria, Tarba.
Cohors quarta Frygium, Praesidio.
Cohors secunda Gratiana, Iehibo.
Cohors prima equitata, Calamona.
Cohors secunda Galatarum, Arieldela.
Cohors prima Flavia, Moleaatha.
Cohors quarta Palaestinorum, Thamana.
Cohors secunda Cretensis, iuxta Iordanem fluvium.
Cohors prima salutaria, inter Aeliam et Hierichunta.

Another typical ducal Officium:

Princeps of the scola agentum in rebus.
Numerarii & their adiutores.
Adiutor.
Commentariensis.
A libellis or subscribendarius.
Exceptores & other (i.e. menial) officiales.
  • Dux Osrhoenae (vir spectabilis):
Equites Dalmatae Illyriciani, Ganaba.
Equites promoti Illyriciani, Callinico.
Equites Mauri Illyriciani, Dabana.
Equites promoti indigenae, Banasam
Equites promoti indigenae, Sina Iudaeorum.
Equites sagittarii indigenae, Oraba.
Equites sagittarii indigenae, Thillazamana.
Equites sagittarii indigenae Medianenses, Mediana.
Equites primi Osrhoeni, Rasin.
Praefectus legionis quartae Parthicae, Circesio.
..............., Apatna.

Et quae de minore laterculo emittuntur:

Ala septima Valeria praelectorum, Thillacama.
Ala prima Victoriae, Touia -contra Bintha.
Ala secunda Paflagonum, Thillafica.
Ala prima Parthorum, Resaia.
Ala prima nova Diocletiana, inter Thannurin et Horobam.
Cohors prima Gaetulorum, Thillaamana.
Cohors prima Eufratensis, Maratha.
Ala prima salutaria, Duodecimo constituta.

Again, the same ducal Officium as his colleagues above

  • Dux Mesopotamiae (vir spectibilis):
Equites scutarii Illyriciani, Amidae.
Equites promoti Illyriciani, Resain - Theodosiopoli.
Equites ducatores Illyriciani, Amidae.
Equites felices Honoriani Illyriciani, Constantia.
Equites promoti indigenae, Apadna.
Equites promoti indigenae, Constantina.
Equites sagittarii indigenae Arabanenses, Mefana - Cartha.
Equites scutarii indigenae Pafenses, Assara.
Equites sagittarii indigenae Thibithenses, Thilbisme.
Equites sagittarii indigenae, Thannuri.
Praefectus legionis primae Parthicae Nisibenae, Constantina.
Praefectus legionis secundae Parthicae, Cefae.

Et quae de minore laterculo emittuntur:

Ala secunda nova Aegyptiorum, Cartha.
Ala octava Flavia Francorum, Ripaltha.
Ala quintadecima Flavia Carduenorum, Caini.
Cohors quinquagenaria Arabum, Bethallaha.
Cohors quartadecima Valeria Zabdenorum, Maiocariri.

Officium autem habet ita:

Principem de scola agentum in rebus.
Numerarios et adiutores eorum.
Commentariensem.
Adiutorem.
A libellis sive subscribendarium.
Exceptores et ceteros officiales.
  • Dux Arabiae (vir spectabilis):
Equites scutarii Illyriciani, Motha.
Equites promoti Illyriciani, Tricomia.
Equites Dalmatae Illyriciani, Ziza.
Equites Mauri Illyriciani, Areopoli.
Equites promoti indigenae, Speluncis.
Equites promoti indigenae, Mefa.
Equites sagittari indigenae, Gadda.
Praefectus legionis tertiae Cyrenaicae, Bostra.
Praefectus legionis quartae Martiae, Betthoro.
Equites sagittarii indigenae, Dia - Fenis.

Et quae de minore laterculo emittuntur:

Ala nona miliaria, Auatha.
Ala sexta Hispanorum, Gomoha.
Ala secunda Constantiana, Libona.
Ala secunda Miliarensis, Naarsafari.
Ala prima Valentiana, Thainatha.
Ala secunda felix Valentiniana, apud Adittha.
Cohors prima miliaria Thracum, Adtitha.
Cohors prima Thracum, Asabaia.
Cohors octava voluntaria, Ualtha.
Cohors tertia felix Arabum, in ripa Vade Afaris Fluvii in castris Arnonensibus.
Cohors tertia Alpinorum, apud Arnona.

Officium autem viri spectabilis ducis Arabia et praesidis habet ita:

Principem de scola agentum in rebus.
Numerarios et adiutores eorum.
Commentariensem.
Adiutorem.
A libellis sive subscribendarium.
Exceptores et ceteros officiales.

Item officium praesidis eiusdem provinciae:

Principem de eodem officio.
Cornicularium.
Ordinarios.
Commentariensem.
Numerarios et adiutores eorum.
Adiutorem.
A libellis sive regerendarium.
Exceptores et ceteros officiales.
  • Dux Armeniae (vir spectabilis):
Equites sagittarii, Sabbu.
Equites sagittarii, Domana.
Praefectus legionis quintadecimae Apollinaris, Satala.
Praefectus legionis duodecimae fulminatae, Melitena.

In Ponto:

Praefectus legionis primae Ponticae, Trapezunta.
Ala Rizena, Aladaleariza.
Ala Theodosiana, apud Auaxam.
Ala felix Theodosiana, Siluanis.

Et quae de minore laterculo emittuntur:

Ala prima Augusta Colonorum, Chiaca.
Ala Auriana, Dascusa.
Ala prima Ulpia Dacorum, Suissa.
Ala secunda Gallorum, Aeliana.
Ala castello Tablariensi constituta.
Ala pima praetoria nuer constituta.
Cohors tertia Ulpia miliaria Petraeorum, Metita.
Cohors quarta Raetorum, Analiba.
Cohors miliaria Bosporiana, Arauraca.
Cohors miliaria Germanorum, Sisila.
Ala prima Iovia felix, Chaszanenica.
Ala prima felix Theodosiana, Pithiae.
Cohors prima Theodosiana, Valentia.
Cohors Apuleia civium Romanorum, Ysiporto.
Cohors prima Lepidiana, Caene - Parembole.
Cohors prima Claudia equitata, Sebastopolis.
Cohors secunda Valentiana, Ziganne.
Cohors, Mochora.

Officium autem habet ita:

Principem de scola agentum in rebus.
Numerarios et adiutores eorum.
Commentariensem.
Adiutorem.
A libellis sive subscribendarium.
Exceptores et ceteros officiales.
  • Dux Scythiae (vir spectabilis):
Cuneus equitum scutariorum, Sacidaua.
Cuneus equitum Solensium, Capidaua.
Cuneus equitum stablesianorum, Cii.
Cuneus equitum stablesianorum, Bireo.
Cuneus equitum catafractariorum, Arubio.
Cuneus equitum armigerorum, Aegissos.
Cuneus equitum Arcadum, Talamonio.

Auxiliares:

Milites navclarii, Flaviana.
Milites superventores, Axiupoli.
Milites Scythici, Carso.
Milites secundi Constantini, Trosmis.
Milites Scythici, Dirigothia.
Milites primi Constantini, Nouioduro.
Milites quinti Constantini, Salsouia.
Milites primi Gratianenses, Gratiana.

Item legiones riparienses:

Praefectus legionis secundae Herculiae, Trosmis.
Praefectus ripae legionis secundae Herculiae cohortis quintae pedaturae inferioris, Axiupoli.
Praefectus ripae legionis secundae Herculiae cohortis quintae pedaturae inferioris, Iprosmis.
Praefectus legionis primae Ioviae, Nouioduno.
Praefectus ripae legionis primae Ioviae cohortis quintae pedaturae superioris, Nouioduno.
Praefectus ripae legionis primae Ioviae cohortis quintae pedaturae inferioris, Accisso.
Praefectus ripae legionis primae Ioviae cohortis .....
et secundae Herculiae musculorum Scythicorum et classis, Inplateypegiis.

Officium autem habet ita:

Principem de eodem officio, qui completa militia adorat protector.
Numerarios et adiutores eorum.
Commentariensem.
Adiutorem.
A libellis sive subscribendarium.
Exceptores et ceteros officiales.
  • Dux Moesiae secundae (vir spectabilis):
Cuneus equitum scutariorum, Securisca.
Cuneus equitum Solensium, Dimo.
Cuneus equitum scutariorum, Latius.
Cuneus equitum armigerorum, Sexagintaprista.
Cuneus equitum secundorum armigerorum, Tegra.
Cuneus equitum scutariorum, Appiaria.
Cuneus equitum stablesianorum, Sucidaua.

Auxiliares:

Milites praeventores, Ansamo.
Milites Constantini, Trimammio.
Milites Dacisci, Mediolana.
Milites tertii navclarii, Appiaria.
Milites Novenses, Transmariscae.
Milites primi Moesiaci, Candidiana.
Milites Moesiaci, Teglicio.
Milites quarti Constantiani, Durostoro.
Milites Cimbriani, Cimbrianis.
Milites navclarii Altinenses, Altino.

Item legiones riparienses:

Praefectus legionis primae Italicae, Nouas.
Praefectus ripae legionis primae Italicae cohortis quintae pedaturae superioris, Nouas.
Praefectus ripae legionis primae Italicae cohortis quintae pedaturae inferioris, Sexagintaprista.
Praefectus legionis undecimae Claudiae, Durostoro.
Praefectus ripae legionis undecimae Claudiae cohortis quintae pedaturae superioris, Transmariscae.
Praefectus ripae legionis undecimae Claudiae cohortis quintae pedaturae inferioris, Transmariscae.
Praefectus navium amnicarum et militum ibidem deputatorum.

Officium autem habet ita:

Principem de eodem officio, qui completa militia adorat protector.
Numerarios et adiutores eorum.
Commentariensem.
Adiutorem.
A libellis sive subscribendarium.
Exceptores et ceteros officiales.

Et quae de minore laterculo emittuntur:

In provincia Rhodopa:
Cohors quarta Gallorum, Ulucitra.
In provincia Thracia:
Cohors prima Aureliana, sub Radice - Viamata.
Cohors tertia Valeria Bacarum, Drasdea.
  • Dux Moesiae primae (vir spectabilis):
Cuneus equtum Constantacorum, Pinco.
Cuneus equtum promotorum, Flaviana.
Cuneus equtum sagittariorum, Tricornio.
Cuneus equtum Dalmatarum, Aureomonto.
Cuneus equtum promotorum, Viminacio.
Cuneus equtum sagittariorum, Laedenatae.
Cuneus equtum Dalmatarum, Pinco.
Cuneus equtum Dalmatarum, Cuppis.

Auxiliares:

Auxiliares reginenses, contra Reginam.
Auxiliares Tricornienses, Tricornio.
Auxiliares Novenses, Ad Novas.
Auxilium Margense, Margo.
Auxilium Cuppense, Cuppis.
Auxilium Gratianense, Gratiana.
Auxilium Taliatense, Taliata.
Auxilium Aureomontanum, Tricornio.

Item legiones:

Praefectus legionis quartae Flaviae, Singiduno.
Praefectus legionis septimae Claudiae, Cuppis.
Praefectus militum ......, contra Margum in castris Augustoflavianensibus.
Praefectus militum exploratorum, Novis.
Praefectus militum exploratorum, Taliatae.
Praefectus militum Vincentiensium, Laedemata.
Praefectus militum exploratorum, Zmirnae.
Praefectus classis Histricae, Viminacio
Praefectus classis Stradensis et Germensis, Margo.

Officium autem habet ita:

Principem de eodem officio, qui completa militia adorat protector.
Numerarios et adiutores eorum.
Commentariensem.
Adiutorem.
A libellis sive subscribendarium.
Exceptores et ceteros officiales.
  • Dux Daciae ripensis (vir spectabilis):
Cuneus equitum Dalmatarum Fortensium, Bononia.
Cuneus equitum Dalmatarum Divitensium, Dortico.
Cuneus equitum scutariorum, Cebro.
Cuneus equitum Dalmatarum Divitensium, Drobeta.
Cuneus equitum Dalmatarum, Augustae.
Cuneus equitum Dalmatarum, Varina.
Cuneus equitum stablesianorum, Almo.
Cuneus equitum scutariorum, Aegetae.
Cuneus equitum Constantinianorum, Uto.

Auxiliares:

Auxilium Miliarensium,Transalba.
Auxilium primorum Daciscorum, Drobeta.
Auxilium Crispitiense, Crispitia.
Auxilium Mariensium, Oesco.
Auxilium Claustrinorum, Transluco.
Auxilium secundorum Daciscorum, Burgo Zono.
Praefectus militum exploratorum, Transdiernis.

Item legiones:

Praefectus legionis quintae Macedonicae, Variniana.
Praefectus legionis quintae Macedonicae, Cebro.
Praefectus legionis quintae Macedonicae, Oesco.
Praefectus legionis tertiaedecimae geminae, Aegeta.
Praefectus legionis tertiaedecimae geminae, Transdrobeta.
Praefectus legionis tertiaedecimae geminae, Burgo Novo.
Praefectus legionis tertiaedecimae geminae, Zernis.
Praefectus legionis tertiaedecimae geminae, Ratiaria.
Praefectus legionis quintae Macedonicae, Sucidaua.
Tribunus cohortis secundorum reducum, Siosta.
Tribunus cohortis novae Sosticae.......
Praefectus classis Histricae, Aegetae.
Praefectus classis Ratianensis.

Officium autem habet ita:

Principem de eodem officio, qui completa militia adorat protector.
Numerarios et adiutores eorum.
Commentariensem.
Adiutorem.
A libellis sive subscribendarium.
Exceptores et ceteros officiales.

[edit] Post-Roman uses

Dux (genitive ducis) is also the root of various high feudal noble titles of peerage rank, such as (via the French duc) the English duke, and their derivatives, e.g. the Italian doge and Duce, the modern Greek ducas (δούκας). In Italy's Fascist era, Prime Minister Benito Mussolini was known as "Il Duce", a term derived from "Dux".

In English and other languages, dux is also a modern title given to the top academic student in a graduating class of a school, used in Scotland, Australia, New Zealand and Iceland, similar to the American concept of a valedictorian; compare also dean's list.

[edit] Sources and references

pl:Dux pt:Dux fi:Dux

Personal tools